|
استاد جبار باغچه بان
در آموزش ناشنوایان
جباردر سال 1303 شمسی تابلوی کوچک را با
اعلانی بدین مضمون در درب کودکستان زد:
" در باغچه اطفال کلاسی برای تعلیم نوشتن
و خواندن و حرف زدن به بچه های کرولال گشایش یافت و هر طفل
کرو لالی می تواند به طور مجانی در این کلاس تحصیل کند. از
ساعت چهار تا نه بعد از ظهر برای اسم نویسی به دفتر باغچه
اطفال مراجعه کنید "
صدای این اعلان مانند انفجار بمبی توجه
عموم دانشمندان و فرهنگیان تبریز را به خود جلب کرد و
جنجالی بر پا ساخت. تقریبا همان بلایی که در آغاز دعوی
نبوت به سر هر پیغمبری آمده بود به سر جبار نیز آمد.
خوشبختانه ثبات قدم باغچه بان بی نتیجه نماند چون دو روز
بعد از اعلام اعلان دو فرزند آقای قزوینی و لطفعلی رعدی
آذزخشی که کرولال مادر زاد بودند اسم نویسی کردند. پس از
شش ماه در باغچه اطفال جشنی برای امتحان این سه کودک کرو
لال برپا شد. در این جشن تمام فرهنگیان و دانشمندان تبریز
و علمای خارجی و اعضای کنسولگری ها حضور داشتند و در حیاط
بزرگ باغجه اطفال که محل نطق محمد خیابانی بود جایی برای
گذاشتن یک صندلی دیگر باقی نمانده بود و علاوه بر دیوارهای
حیاط درختان خانه های همجوار هم آدم بار آورده بودند.
خلاصه امتحان شروع شد بچه ها برای مردم درس خواندند و در
تخته سیاه دیکته نوشتند. لذا تقدیرها و تمجیدها از زمین می
جوشید و از آسمان می بارید. مردم از دست زدن و هورا کشیدن
سیر نمی شدند. به این ترتیب آموزش و پرورش ناشنوایان در
ایران آغاز گردید البته با دشواری زیاد. باغچه بان بعد از
موفقیت در تعلیم به سه کودک کرو لال در تبریز به فکر تالیف
کتاب الفبای دستی مخصوص ناشنوایان در سال 1303 شمسی افتاد.
اهمیت کارش در این است که با اینکه در زمینه تعلیم و تربیت
کودکان ناشنوا هیچ تجربه ای نداشته و هیچ گونه دوره ای را
طی نکرده بود بعد از اندیشه و تلاش زیاد موفق به کشف اسرار
صداهای زبان شد و آن را به دو گروه صداهای تنفسی و حنجره
ای و هریک از آنها را به دو دسته صداهای امتداد پذیر و غیر
امتداد پذیر تقسیم کرد. این کشف معمای تعلیم و اصلاح تعلیم
و اصلاح تلفظ کودکان کرو لال را برای باغچه بان حل کرد.او
برای اینکه صدا را برای طفل کر محسوس کند از حواس بینایی و
لامسه اش مدد گرفت و الفبای دستی باغچه بان را اختراع کرد
که تلفظ هر حرف را با شکل انگشتان و محل گذاشتن دست بر
سینه و یا نگاهداشتن آن در مقابل دهان نشان می دهد و به
خاطر تاکید زیاد بر روی تلفظ و لبخوانی به الفبای گویای
باغچه بان شهرت یافت و با چاپ در کتاب الفبای گویا به سال
1329 شمسی به تکامل رسید.
باغچه بان در اواخر سال 1306 شمسی به طور
موقت از تعلیم به کرو لالهای تبریز دست کشید و به شیراز
رفت و در اولین کودکستان شیراز واقع در خیابان دو میل شروع
به فعالیت کرد که از پربارترین دوره های زندگی اش محسوب می
شود و کتابش تحت عنوان زندگی کودکان که شامل اشعار و
سرودهای کودکانه و چیستانها می باشد به سال 1308 شمسی در
شیراز چاپ شد که به عنوان نخستین کتاب غیر درسی کودکان
ایرانی در تاریخ ادبیات کودکان ایران شناخته شد. او در
کودکستان شیراز هفت نمایشنامه مخصوص کودکان تحت عنوان پیر
و ترب / گرگ و چوپان / خانم خزوک / مجادله دو پری / شیر و
باغبان / شنگول و منگول / آتشدان زرتشت را نوشت که نخستین
ادبیات نمایشی کودکان ایران به شمار می آید. در این دوره
کتاب بازیچه دانش به سال 1311 شمسی تالیف شد که شامل طرح
چند نوع بازیچه برای پرورش قوای فکری و تقویت حافظه کودکان
می باشد. باغچه بان چون همواره به فکر مسئله تعلیم به کرو
لالها بود در سال 1311 شمسی که به تهران آمد به دنبال
تاسیس دبستان مخصوص کرولالها رفت.
|
